Kapsam

Enerji ve altyapı alanı; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı ve satışı, doğal gaz ve petrol piyasası faaliyetleri, yenilenebilir enerji tesisleri ile yol, köprü, liman, havalimanı, hastane ve enerji tesisi gibi altyapı projelerinin hukuki boyutunu kapsar. Piyasa faaliyetleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) lisans, izin ve denetim rejimine tabidir. Temel düzenlemeler 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’dur.

Kamu ile yapılan işler ise ihale ve imtiyaz mevzuatına tabidir. İhale süreci 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na, sözleşmenin uygulanması 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na tabidir. Yap-işlet-devret modeli 3996 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla düzenlenir. Kamu hizmeti imtiyazından doğan uyuşmazlıklar, Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca milli veya milletlerarası tahkime götürülebilir. Sözleşmenin idari sözleşme mi, özel hukuk sözleşmesi mi sayıldığı, uyuşmazlığın hangi yargı yolunda ya da tahkimde çözüleceğini belirlediği için sözleşme türü baştan değerlendirilir.

Enerji yatırımları uzun vadeli olduğundan, sözleşme dönemi boyunca ortaya çıkabilecek mevzuat değişiklikleri, fiyat ayarlama mekanizmaları, mücbir sebep ve beklenmeyen hâl hükümleri sözleşmede açıkça düzenlenir. Alım garantisi, bağlantı hakkı ve kapasite tahsisi gibi konularda da düzenleyici kurum kararları sözleşmenin uygulanmasını doğrudan etkileyebilir.

Sık karşılaşılan konular

Elektrik ve doğal gaz piyasasında lisans, önlisans ve izin başvuruları.
Lisanssız elektrik üretimi ve yenilenebilir enerji destek mekanizmaları.
Enerji alım satım, bağlantı, sistem kullanım ve işletme sözleşmeleri.
Mühendislik, tedarik ve inşaat (EPC) ile işletme ve bakım sözleşmeleri.
Arazi tahsisi, kamulaştırma ve irtifak hakkı tesisi.
Çevresel etki değerlendirmesi ve çevre izin süreçleri.
Kamu ihalelerinde şartname, teklif, şikâyet ve itirazen şikâyet süreçleri.
Yap-işlet-devret ve kamu-özel iş birliği sözleşmeleri.
Proje finansmanı, teminat ve doğrudan anlaşma yapıları.
EPDK denetimleri, idari para cezaları ve lisans yaptırımları.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

Enerji yatırımlarında çalışma çoğunlukla saha ve izin araştırmasıyla başlar. Arazinin mülkiyeti ve kullanım statüsü (hazine, orman, mera, özel mülkiyet), imar planı, çevresel değerlendirme gerekliliği ve şebeke bağlantı kapasitesi birlikte incelenir. Lisans ve önlisans başvuruları EPDK usullerine göre yapılır; eksik belge başvurunun reddine yol açabilir. Yenilenebilir enerji tesislerinde destek mekanizmasından (YEKDEM) veya yenilenebilir enerji kaynak alanı (YEKA) yarışmalarından yararlanma koşulları ve süreleri, 5346 sayılı Kanun ile ilgili yönetmelikler çerçevesinde proje başında belirlenir. Lisanssız üretimde ise bağlantı görüşü, kurulu güç sınırları ve mahsuplaşma kuralları ayrı bir yönetmelikle düzenlenir.

Kamulaştırma yoluyla arazi temininde 2942 sayılı Kanun uygulanır; kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde, kamulaştırma işleminin hukuka uygunluğu ise idari yargıda görülür. İdari işlemlere karşı dava açma süresi kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür (İYUK m. 7). Kamu ihalelerinde şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları kısa ve kesin sürelere bağlıdır; bu süreler ihale dokümanı ve kanundan ayrıca kontrol edilmelidir.

Sözleşme uyuşmazlıklarında tahkim veya mahkeme seçimi sözleşmedeki hükümlere göre belirlenir. Ticari nitelikteki bazı alacak ve tazminat taleplerinde dava öncesinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Büromuzun yaklaşımı

Çalışma mevzuat ve izin durumunun yazılı olarak ortaya konmasıyla başlar; ardından sözleşme belgeleri incelenir ve riskler taraflar arasında nasıl paylaştırıldığı açıklanır. İdari işlemlere karşı başvuru gerektiğinde süreler ilk aşamada belirlenir.

Enerji veAltyapı