Kapsam

Birleşme ve devralma işlemleri, bir şirketin başka bir şirketle birleşmesini, şirketin bölünmesini, tür değiştirmesini, pay veya işletme devrini ve ortaklık yapısında önemli değişikliğe yol açan diğer işlemleri kapsar. Birleşme, bölünme ve tür değiştirme 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir (birleşme m. 134 vd., bölünme m. 159 vd., tür değiştirme m. 180 vd.). Bu işlemlerde ticaret hukukunun yanı sıra rekabet hukuku, vergi hukuku, iş hukuku ve borsada işlem gören şirketler bakımından sermaye piyasası mevzuatı birlikte değerlendirilir.

İşlem yapısı hukuki sonuçları belirler. Pay devrinde şirketin tüzel kişiliği, sözleşmeleri ve çalışanları aynen sürer; değişen yalnızca ortaklık yapısıdır. Varlık veya işletme devrinde ise sözleşmelerin, ruhsatların ve alacak-borçların devri ayrı ayrı gündeme gelir. Birleşmede devrolunan şirket sona erer ve malvarlığı bir bütün hâlinde devralan şirkete geçer; bölünmede ise malvarlığı kısmen ya da tamamen birden fazla şirkete aktarılır. İşlem türünün seçimi bu nedenle hukuki, vergisel ve ticari yönleriyle birlikte ele alınır.

Sık karşılaşılan konular

Hedef şirkete ilişkin hukuki durum tespiti (due diligence) çalışması ve raporlanması.
Pay devir sözleşmeleri ile varlık veya işletme devri sözleşmelerinin hazırlanması.
Birleşme ve bölünme sözleşmesi, planı, bilanço ve genel kurul kararları.
Tür değiştirme işlemleri ve ticaret siciline tescil.
Pay sahipleri sözleşmeleri, önalım, birlikte satış ve satmaya zorlama hakları.
Rekabet Kurumu’na bildirim ve izin gerekliliğinin değerlendirilmesi.
Çalışan, sözleşme ve ruhsat devrine ilişkin sonuçlar.
Beyan ve tekeffül hükümleri, tazmin ve bedel ayarlama mekanizmaları.
Kapanış sonrasında ortaya çıkan sözleşme uyuşmazlıkları.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

İşlemler çoğunlukla tarafların niyetini kayda geçiren bir niyet mektubu veya ön anlaşma ile başlar. Ardından hedef şirketin ortaklık yapısı, sözleşmeleri, izin ve ruhsatları, çalışan ilişkileri, taşınmazları, fikri hakları, dava ve icra dosyaları gibi konuları kapsayan hukuki inceleme yapılır. İnceleme sonuçları işlem yapısını, bedeli ve sözleşme hükümlerini etkiler.

Şirket türüne göre şekil şartları farklıdır. Anonim şirketlerde nama yazılı payların devri, pay senedinin ciro edilip teslimi ile gerçekleşir (bağlı nama yazılı paylarda ayrıca şirketin onayı aranır); limited şirketlerde pay devri yazılı sözleşmeye, noter onayına ve genel kurul onayına bağlıdır. Birleşme ve bölünmede ilgili genel kurul kararları, alacaklıların korunmasına ilişkin ilan ve teminat hükümleri ile ticaret sicili işlemleri izlenir.

Belirli büyüklüğü aşan birleşme ve devralmalar 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve ilgili tebliğ uyarınca Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olabilir; izin gerekiyorsa işlem, izin alınmadan hukuki geçerlilik kazanmaz. Ciro eşikleri tebliğle belirlenir ve değişebilir, bu nedenle güncel düzenleme her işlemde ayrıca kontrol edilir. Halka açık şirketlerde Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri, kamuyu aydınlatma yükümlülükleri ve pay alım teklifi kuralları da gündeme gelir. İşyeri devrinde iş sözleşmeleri devralana geçer ve devir öncesi doğan işçilik borçlarından devreden ile devralan birlikte sorumlu olur (4857 sayılı Kanun m. 6, TBK m. 428).

Büromuzun yaklaşımı

Çalışma, işlem yapısının belirlenmesi, hukuki inceleme raporunun hazırlanması, sözleşme taslaklarının oluşturulması ve müzakere notlarının tutulmasından oluşur. Tarafların hangi riski üstlendiği belgelerde açık yazılır. İşlem sonrasında çıkan uyuşmazlıklar için sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm hükümleri esas alınır.

Birleşme veDevralmalar