Bankacılıkve Finans

Kapsam

Bankacılık ve finans hukuku; kredi kuruluşları ile müşterileri arasındaki ilişkileri, ödeme ve elektronik para hizmetlerini, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin işlemlerini kapsar. Bankaların faaliyet izinleri ve denetimi 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yürütülür; ödeme sistemleri bakımından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası düzenlemeleri de uygulanır. Kredi kartları ve banka kartları 5464 sayılı Kanun’a, ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşları 6493 sayılı Kanun’a, finansal kiralama ve faktoring işlemleri ise 6361 sayılı Kanun’a tabidir.

Sözleşmenin tarafları bireysel veya ticari müşteri olabileceği gibi kefil ya da teminat veren üçüncü kişiler de ilişkinin içindedir. Özel hukuk bakımından kredi sözleşmesine Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri uygulanır; müşteri tüketici ise 6502 sayılı Kanun da devreye girer. Standart sözleşme metinlerindeki faiz, komisyon, masraf ve erken kapatma şartları genel işlem koşulları ve haksız şart denetimi yönünden incelenebilir. Müşteriye ait bilgilerin gizliliği ise Bankacılık Kanunu’nda banka sırrı olarak ayrıca korunur.

Sık karşılaşılan konular

• Kredi sözleşmelerindeki faiz, komisyon, masraf ve erken ödeme koşullarının incelenmesi.
• Rehin, ipotek, kefalet ve teminat mektubu ilişkileri; kefalette şekil ve eş rızası gibi geçerlilik şartları.
• Kredi kartı, hesap ve ödeme hizmetlerinden doğan uyuşmazlıklar ile yetkisiz işlem itirazları.
• Finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketi işlemleri.
• Hesap kat ihtarı, ödeme talebi ve ihtarnamelere karşı yapılacak işlemler.
• Kredi borçlarının yapılandırılması ve ödeme planı görüşmeleri.
• Sendikasyon, proje finansmanı ve şirket satın alımı finansmanı gibi kurumsal finansman belgeleri.
• Akreditif, teminat mektubu ve dış ticaret finansmanı işlemleri.
• Finansal yeniden yapılandırma, konkordato ve iflas süreçlerinde alacaklı ve borçlu konumu.
• Banka sırrı ve müşteri bilgilerinin paylaşımına ilişkin sorunlar.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

Bu alandaki uyuşmazlıklarda ilk adım, sözleşmenin ve eklerinin, teminat belgelerinin, hesap özetlerinin, ihtarnamelerin ve yazışmaların eksiksiz toplanmasıdır. Kefalet sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, kefilin sorumlu olduğu azami miktarın ve tarihin sözleşmede belirtilip belirtilmediği, eş rızasının alınıp alınmadığı gibi noktalar Türk Borçlar Kanunu’nun kefalete ilişkin hükümlerine (m. 581 vd.) göre ayrıca incelenir.

Alacağın niteliğine göre takip yolu değişir. Kredi alacakları genel haciz yoluyla ya da rehinli alacaklarda rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip edilebilir; borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m. 62). Tüketici işlemlerinde tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi, ticari işlemlerde ise asliye ticaret mahkemesi görevli olur. Ticari davalarda konusu para alacağı olan taleplerde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m. 5/A). Tüketici hakem heyetlerine başvuru için kanunda her yıl güncellenen parasal sınırlar bulunduğundan, bu sınırlar güncel düzenlemeden kontrol edilmelidir.

İhtar ve ödeme emri gibi tebliğ edilen belgelerde süre, tebliğ tarihinden başladığı için bu belgelerin tarihi ve içeriği ilk aşamada incelenmelidir. Teminat mektuplarının nakde çevrilmesi talepleri ise çoğu zaman ihtiyati tedbir değerlendirmesini de gerektirir.

Büromuzun yaklaşımı

Dosyalarda önce sözleşme, teminat ve hesap kayıtları toplanır; hangi hakkın hangi sürede kullanılabileceği yazılı olarak ortaya konur. Taraf alacaklı da borçlu da olabilir; değerlendirme her iki durumda aynı belge ve mevzuat incelemesine dayanır. Sonuç taahhüt edilmez, olası yollar ve sonuçları açıklanır.