ESG

Kapsam

ESG; çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim başlıklarında şirketlerin tabi olduğu hukuki yükümlülükleri ve gönüllü olarak üstlendikleri taahhütleri ifade eder. Kavramın hukuki içeriği tek bir kanunda toplanmamıştır; çevre mevzuatı, iş sağlığı ve güvenliği ile çalışma hayatına ilişkin kurallar, şirketler ve sermaye piyasası hukukundaki kurumsal yönetim düzenlemeleri ve sürdürülebilirlik raporlaması yükümlülükleri birlikte bu başlık altında ele alınır.

Çevresel boyutta 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ona bağlı yönetmelikler (çevresel etki değerlendirmesi, atık yönetimi, emisyon izinleri gibi) belirleyicidir. Sosyal boyut, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve ayrımcılık yasağı gibi çalışma koşullarına ilişkin kuralları kapsar. Yönetim boyutunda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun organlara ilişkin hükümleri ve halka açık şirketler için Sermaye Piyasası Kurulu’nun Kurumsal Yönetim Tebliği ile sürdürülebilirlik ilkeleri uyum çerçevesi uygulanır. Sürdürülebilirlik raporlaması bakımından Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) uygulanır; hangi işletmelerin kapsama girdiği ilgili kurumun kararlarıyla belirlendiğinden güncel düzenleme takip edilmelidir.

Bağlayıcı kurallar ile gönüllü çerçeveler ayrı değerlendirilir. Gönüllü olarak kamuya açıklanan hedeflerin, politikaların ve beyanların doğruluğu ise sorumluluk doğurabileceğinden hukuki inceleme konusudur.

Sık karşılaşılan konular

• Sürdürülebilirlik raporlama yükümlülüğünün kapsam analizi.
• Yönetim kurulu ve komite yapılarında sürdürülebilirlik sorumluluklarının belirlenmesi.
• Çevre izni, denetim ve idari yaptırım süreçleri.
• Çevreye ilişkin ceza hükümleri ve idari para cezaları bakımından yönetici sorumluluğu.
• İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin sözleşmelere ve alt işveren ilişkilerine yansıtılması.
• Tedarikçi ve iş ortağı sözleşmelerine uyum, denetim ve fesih hükümlerinin eklenmesi.
• Çevre dostu ya da sosyal sorumluluk iddialarının reklam ve haksız ticari uygulama kuralları yönünden değerlendirilmesi.
• İklim ve karbon düzenlemelerinin ihracat ve tedarik zinciri verisine etkisi.
• Finansman sözleşmelerinde sürdürülebilirlik şartları ve raporlama taahhütleri.
• İç politika, etik kurallar ve ihbar mekanizmalarının hazırlanması.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

ESG çalışmaları genellikle şirketin tabi olduğu bağlayıcı mevzuatın belirlenmesiyle başlar. Raporlama yükümlülüğü şirketin türüne, ölçeğine ve borsada işlem görüp görmemesine göre değişebilir. Ardından mevcut politika, sözleşme ve iç kontrol belgeleri gözden geçirilir, eksik görülen alanlar için yazılı düzenleme hazırlanır.

Kamuya yapılan çevresel ve sosyal beyanlar, 6502 sayılı Kanun ve Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği kapsamında yanıltıcı olup olmadığı yönünden değerlendirilebilir. Beyanın dayanağını gösteren verilerin ve belgelerin saklanması bu nedenle önem taşır. Pay sahiplerine ve yatırımcılara yönelik açıklamalar ise sermaye piyasası mevzuatındaki kamuyu aydınlatma kurallarına tabi olabilir.

Çevre ve iş sağlığı alanındaki denetimlerde idari para cezası, faaliyetin durdurulması gibi yaptırımlar söz konusu olabilir. Bu işlemlere karşı idari yargıda dava açma süresi kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür (İYUK m. 7); idari para cezaları bakımından ise Kabahatler Kanunu’ndaki başvuru yolu ve süresi ayrıca kontrol edilmelidir. İklim ve karbon düzenlemeleri hızla geliştiğinden, ilgili mevzuatın güncel hâli her çalışmada yeniden gözden geçirilir.

Büromuzun yaklaşımı

ESG başlığı altında yapılan işler, bağlayıcı yükümlülüklerin tespiti, politika ve sözleşme metinlerinin hazırlanması ve idari işlemlere karşı süreçlerin yürütülmesinden oluşur. Gönüllü taahhütler ile zorunlu yükümlülükler birbirinden ayrı gösterilir.