Çek, poliçe ve bono gibi kambiyo senetleri, alacaklıya genel icra takibine göre daha hızlı ve güçlü bir takip yolu sunar. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu, borçluya kısa süreler tanır. Bu nedenle hem alacaklının hem borçlunun süreleri doğru hesaplaması belirleyicidir.

Ödeme emri ve süreler

Kambiyo senedine dayalı takipte borçluya gönderilen ödeme emrinde:

• Borcun on gün içinde ödenmesi,
• Senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığına ilişkin şikâyetin ve borca veya imzaya itirazların beş gün içinde icra mahkemesine yapılması

gerektiği bildirilir. Genel haciz yolundan farklı olarak itiraz icra dairesine değil, doğrudan icra mahkemesine yapılır. İtiraz kendiliğinden takibi durdurmaz; icra mahkemesi koşulları varsa takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

İmzaya itirazın sonuçları

Borçlu senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürüyorsa bunu açıkça belirtmelidir. İmzaya itiraz reddedilirse borçlu, takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına, alacaklının talebi üzerine de alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Bu yaptırım, takibi geciktirmek amacıyla yapılan itirazları caydırmayı amaçlar.

Çekin ibraz süreleri

Çek, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre ödeneceği yerde düzenlenmişse on gün, düzenlenme yeri ile ödeme yeri farklıysa bir ay, farklı kıtalardaysa üç ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Süresinde ibraz edilmeyen çekte hamil, cirantalara ve diğer sorumlulara başvurma hakkını kaybedebilir. Süresinde ibraz edilip karşılığı çıkmayan çekin arkasına banka tarafından bu durum yazılır.

Zamanaşımı

• Çek: Hamilin cirantalara, düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı açacağı başvuru davaları, ibraz süresinin bitiminden itibaren altı ay geçmekle zamanaşımına uğrar.
• Bono ve poliçe: Düzenleyene veya kabul edene karşı vadeden itibaren üç yıl; hamilin cirantalara karşı başvuru haklarında ise daha kısa süreler uygulanır.

Kambiyo takibinde zamanaşımı itirazı da beş günlük süre içinde ileri sürülmelidir. Kambiyo vasfını yitiren senet, ayrıca değerlendirilmek üzere adi senet olarak ispat aracı olabilir.

Değerlendirme

Kambiyo hukuku, ticari hayatın hızına uygun olarak sıkı şekil kuralları ve kısa süreler üzerine kuruludur. Borçlu açısından ödeme emrinin tebliğ edildiği gün başlayan beş günlük süre çoğu zaman tek savunma fırsatıdır. Alacaklı açısından ise senedin şekil şartlarını taşıması ve süresinde ibraz edilmesi, takibin sağlamlığını belirler.