Elektronik ticaret pazar yerlerinin büyümesi, satıcı ile platform arasındaki ilişkinin klasik ticaret hukuku kurallarıyla tam olarak karşılanamadığını gösterdi. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da 2022 yılında yapılan kapsamlı değişiklik, bu ilişkiyi ilk kez ayrıntılı biçimde düzenledi. Değişikliklerin önemli bir bölümü 1 Ocak 2023’ten itibaren uygulanmaktadır.

Taraflar

• Aracı hizmet sağlayıcı: Başkalarına ait ekonomik ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamı sağlayan gerçek veya tüzel kişi; uygulamada pazar yeri.
• Elektronik ticaret hizmet sağlayıcı: Elektronik ticaret ortamında mal veya hizmet satan gerçek veya tüzel kişi; uygulamada satıcı.

Haksız ticari uygulama yasağı

Aracı hizmet sağlayıcıların satıcılara karşı haksız ticari uygulamada bulunması yasaktır. Bu kapsamda değerlendirilebilecek davranışlar arasında satıcının iradesi dışında satış fiyatına müdahale, sözleşmede tek taraflı ve satıcı aleyhine değişiklik yapılması ve satıcının başka kanallarda satış yapmasının engellenmesi sayılabilir. Aracı hizmet sağlayıcı ile satıcı arasındaki sözleşmenin yazılı olması ve belirli asgari unsurları içermesi gerekir.

Ölçeğe göre artan yükümlülükler

Kanun, yükümlülükleri platformun büyüklüğüne bağlar. Net işlem hacmi ve işlem sayısı belirli eşikleri aşan aracı hizmet sağlayıcılar:

• Faaliyetlerini sürdürebilmek için lisans almak ve belirli lisans ücretlerini ödemek zorundadır.
• Reklam ve indirim harcamalarında sınırlamalara tabidir.
• Kendi markalı ürünlerini satışa sunma ve satıcı verilerini kendi satış faaliyetleri için kullanma bakımından kısıtlamalarla karşılaşır.

Eşik tutarlar her yıl yeniden belirlendiğinden, platformun hangi gruba girdiği yıllık olarak kontrol edilmelidir.

Fikri mülkiyet hakkı ihlali şikâyeti

Kanun, fikri mülkiyet hakkı sahiplerine ihlal içeren ürünlerin yayından kaldırılması için bir şikâyet mekanizması tanır. Aracı hizmet sağlayıcı, usulüne uygun şikâyet üzerine ürünü yayından kaldırır ve satıcıyı bilgilendirir. Satıcı itiraz edebilir; itirazın yerinde görülmesi hâlinde ürün yeniden yayına alınır. Bu süreç yargı yolunu kapatmaz; ancak hızlı ve düşük maliyetli bir ilk adım sunar.

Tüketiciyle ilişki

Pazar yerindeki satışlarda tüketici ile sözleşmenin tarafı kural olarak satıcıdır. Mesafeli sözleşmelerde tüketicinin on dört günlük cayma hakkı, ön bilgilendirme yükümlülüğü ve teslim süreleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’ne tabidir. Aracı hizmet sağlayıcının bu ilişkideki sorumluluğu, üstlendiği rolün niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Değerlendirme

Düzenleme, rekabet hukukunun geç ve genel kalabildiği bir alanda sektöre özgü kurallar koymuştur. Satıcılar açısından sözleşme şartlarının bu kurallar ışığında gözden geçirilmesi, platformlar açısından ise ölçek eşiklerinin düzenli takibi önem taşır.