ŞirketlerHukuku veKurumsalYönetim

Kapsam

Şirketler hukuku, ticari faaliyetin ortak girişim biçiminde yürütülmesini sağlayan şirket türlerini ve işleyişlerini düzenler. Temel düzenleme 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur (TTK). Anonim ve limited şirketlerin kuruluşu, esas sözleşme veya ana sözleşme, sermaye, pay devri, yönetim kurulu ve müdürlerin yetki ve sorumlulukları, genel kurul toplantıları, bilgi alma ve azınlık hakları ile şirketin sona ermesi ve tasfiyesi bu alanın konularıdır. Ticaret sicili işlemleri Ticaret Sicili Yönetmeliği’ne göre yürütülür; kanunun yürürlüğüne ilişkin geçiş kuralları 6103 sayılı Kanun’dadır.

Anonim şirketlerde yönetim kurulu, limited şirketlerde müdürler şirketin yönetim ve temsilinden sorumludur. Organların yetkileri esas sözleşmeyle genişletilebilir veya sınırlandırılabilir, ancak kanunun emredici hükümleri saklıdır. Kurumsal yönetim ilkeleri ise özellikle halka açık şirketlerde bağımsız yönetim kurulu üyeleri, denetimden sorumlu komite gibi komiteler ve kamuyu bilgilendirme standartları gibi konuları düzenler. Şirketler topluluğu ve hâkim şirket ilişkileri de TTK’nın ayrı bir bölümünde ele alınmıştır (m. 195 vd.).

Sık karşılaşılan konular

• Anonim ve limited şirket kuruluşu, esas sözleşme ve ana sözleşme değişiklikleri.
• Genel kurul toplantılarının hazırlanması, çağrı usulü, toplantı ve karar nisapları.
• Genel kurul kararlarının iptali ve yokluk veya butlan iddiaları.
• Yönetim kurulu üyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları; temsil ve imza yetkisi.
• Sermaye artırımı, azaltımı, sermaye kaybı ve borca batıklık hâlleri.
• Pay devri, önalım, birlikte satış ve satmaya zorlama hakları.
• Pay sahipleri sözleşmeleri ve azınlık hakları; bilgi alma ve özel denetim isteme hakkı.
• Haklı sebeple fesih ve ortaklıktan çıkma talepleri.
• Ortak girişim (joint venture) yapıları ve şirketler topluluğu ilişkileri.
• Şirketin tasfiyesi ve ticaret sicili işlemleri.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

Şirket işlemlerinin birçoğu ticaret siciline tescil ve ilan ile tamamlanır; karar ve belgelerin şekil şartlarına uygunluğu bu nedenle önemlidir. Genel kurul ve yönetim kurulu kararlarında toplantı ve karar nisapları, çağrı usulü ve esas sözleşme hükümleri birlikte incelenir. Anonim şirketlerde genel kurul kararlarına karşı iptal davası, kararın alındığı tarihten itibaren üç ay içinde açılmalıdır (TTK m. 445). Bu süre hak düşürücü olduğundan kararın tarihi ilk aşamada belirlenir.

Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu (m. 553 vd.) şirket, pay sahipleri ve alacaklılar yönünden ayrı ayrı gündeme gelebilir. Pay sahipleri genel kurulda bilgi alma ve inceleme hakkını kullanır; bu talep reddedilirse mahkemeye başvurulabilir (m. 437). Bilgi alma hakkını kullanmış pay sahibi, belirli olayların özel denetimle açıklığa kavuşturulmasını genel kuruldan isteyebilir; genel kurul bu istemi reddederse kanundaki asgari pay oranını sağlayan pay sahipleri mahkemeden özel denetçi atanmasını talep edebilir (m. 438–439). Limited şirketlerde pay devri yazılı sözleşmeye, noter onayına ve genel kurul onayına bağlıdır (m. 595). Şirketin sermayesinin yarısının kaybedilmesi veya borca batık hâle gelmesi durumunda yönetim kurulunun genel kurulu toplantıya çağırması ve iyileştirme önlemlerini sunması gerekir (m. 376); bu yükümlülüğün ihlali yöneticilerin sorumluluğunu doğurabilir. Asgari sermaye tutarları Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabildiğinden, mevcut şirketlerin sermaye uyum yükümlülükleri güncel düzenlemeden kontrol edilmelidir.

Ticari davalarda konusu para alacağı veya tazminat olan taleplerde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (m. 5/A). Halka açık şirketlerde ayrıca sermaye piyasası mevzuatındaki kurumsal yönetim düzenlemeleri uygulanır.

Büromuzun yaklaşımı

Çalışma kuruluş, tescil, karar ve sözleşme metinlerinin hazırlanması ile ortaklık uyuşmazlıklarında belge incelemesinden oluşur. Karar tarihleri ve hak düşürücü süreler ilk olarak belirlenir.