İşçi–İşverenUyuşmazlıkları

Kapsam

Bu alan; işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinin kurulması, yürütülmesi ve sona ermesinden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarını kapsar. İş sözleşmesinin feshi, işçilik alacakları, tazminatlar ve işe iade talepleri başlıca konulardır. Çalışma ilişkisinin sona ermesiyle birden fazla talep aynı anda gündeme gelebilir; bu nedenle ücret, çalışma süresi ve sona erme koşulları ayrı ayrı ele alınarak hangi kalemlerde uyuşmazlık bulunduğu belirlenir. Toplu iş ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar ise 6356 sayılı Kanunda ayrı bir sisteme tabidir.

Sık karşılaşılan konular

• Haklı nedenle veya geçerli nedenle feshin hukuki sonuçları
• Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı talepleri
• İşe iade talepleri ve boşta geçen süre ücreti
• Ücret, fazla çalışma, yıllık izin ve hafta tatili alacakları
• Sigorta primlerinin eksik veya hiç yatırılmaması iddiaları
• Mobbing iddiaları ve işyerindeki eşit davranma borcuna ilişkin talepler

Arabuluculuk bu uyuşmazlıkta nasıl işler?

İşçi–işveren uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3 uyarınca, kanuna veya bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılacak davalardan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

• Başvuru, yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro bir arabulucu görevlendirir.
• Arabulucu faaliyeti görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en çok bir hafta uzatılabilir.
• Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesi düzenlenir; anlaşılamazsa son tutanak hazırlanır. Dava dilekçesine son tutanağın eklenmesi gerekir; dava şartı yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir.
• Arabulucuya başvuru, kanunda öngörülen ölçüde zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri durdurur.
• İşe iade talebinde önce fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır (4857 sayılı Kanun md. 20).
• İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı kapsamı dışında kabul edilir; elverişli taleplerde ihtiyari arabuluculuk ayrıca değerlendirilebilir.

Arabulucu bağımsız ve tarafsız üçüncü kişidir; bir tarafın temsilcisi değildir, haklılık kararı vermez. Başvurunun dava şartı olması anlaşmayı zorunlu kılmaz. Görüşmeler gizlidir. Anlaşma belgesi, 6325 sayılı Kanunda öngörülen şartlarla ilam niteliği kazanır.

Görüşmede ele alınabilecek konular

• Ücret ve çalışma süresi
• İzin ve tazminat kalemleri
• Önceki ödemeler ve bunların hangi alacağa mahsup edileceği
• İşe dönüş koşulları

Aynı toplam tutar farklı alacak kalemlerinden oluşabilir. Bu yüzden hangi tutarın kabul edildiği, hangisinin tartışmalı olduğu ve daha önce hangi ödemelerin yapıldığı ayrı gösterilir. Tarafların yalnız belirli taleplerde anlaşması da mümkündür. İşe iadeye ilişkin anlaşmalarda işe başlatma, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı gibi hususlar özel hukuki koşullara tabidir (4857 sayılı Kanun md. 21).

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

İş sözleşmesi, fesih bildirimi, bordrolar, işe giriş ve çıkış bildirgeleri, banka hesap kayıtları, puantaj, izin kayıtları ve yazışmalar incelenmesi gereken belgelerdir. Fesih bildiriminin tarihi ve tebliğ şekli süreleri doğrudan etkiler. Alacakların hesaplanmasında hizmet süresi, ücret ve ek ödemeler belirleyicidir; çalışma süresi veya ödeme konusunda farklı kayıtlar varsa her taraf dayandığı bilgiyi açıklar.

Anlaşma yazılırken hangi alacak için hangi tutarın kabul edildiği, ödeme tarihi ve yöntemi ile varsa diğer yükümlülükler açıkça belirtilir. Böylece tarafların neyi kabul ettiğini okuyup anlayabilmesi sağlanır.

Büromuzun yaklaşımı

Büro, iş sözleşmesini ve fesih sürecini inceler, talep edilebilecek alacakların hukuki dayanağını ve sürelerini belirler. Arabuluculuk görüşmelerine hazırlık ve anlaşma belgesinin hukuki açıdan gözden geçirilmesi, anlaşma sağlanamayan dosyalarda ise iş mahkemesinde temsil bu çalışmanın kapsamındadır. Arabulucu sıfatıyla görev alınan bir uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliği üstlenilmez.